REKULTYWACJA

Rekultywacja jezior ma na celu polepszenie stanu takiego zbiornika, który został zdegradowany przez działania człowieka. Niestety, niektóre zniszczenia są nieodwracalne. Z roku na rok jakość wód w polskich jeziorach jest coraz gorsza, a zanieczyszczenie zbiorników niesie bezpośrednie zagrożenie zarówno dla samego człowieka, jak i całego środowiska.

Eutrofizacja jezior to naturalny proces wzbogacający zbiorniki w pierwiastki użyźniające wodę. W normalnych warunkach proces ten przebiega bardzo wolno i nie jest szkodliwy dla środowiska. Jednak niektóre działania człowieka wpływają na przyspieszenie zmian zachodzących w zbiornikach, przez co zamiast wzbogacać wodę, substancje dostające się do niej, zanieczyszczają zbiornik.

Z danych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska wynika, że na terenie województwa kujawsko-pomorskiego z 98 przebadanych jezior aż 75 zaklasyfikowano jako eutroficzne (dane z 2007 roku). Według badań prof. Adama Choińskiego w Polsce w latach 1954-1992 zanikło aż 2215 jezior, co stanowiło 11,22% ówczesnej powierzchni jezior w kraju.

Zanikanie zbiorników spowodowane jest między innymi zanieczyszczaniem wód substancjami chemicznymi, bakteriami oraz mikroorganizmami, których stężenie w zbiorniku przekracza naturalny poziom. Głównym źródłem zanieczyszczeń wód są np. ścieki komunalne, różnego rodzaju odpady, a także szkodliwe substancje wykorzystywane w rolnictwie.

Metoda czterech kroków

Jest to szereg działań, mających na celu poprawę stanu danego jeziora. Rekultywacja to proces wieloetapowy, który można określić jako metodę małych kroków.

KROK PIERWSZY: rozpoznanie zlewni jeziora;

KROK DRUGI: ograniczenie substancji zaburzających naturalne funkcjonowanie danego ekosystemu jeziornego;

KROK TRZECI: ciągłe monitorowanie postępów;

KROK CZWARTY: utrzymanie efektów, np. poprzez biomonitoring.

Pierwszym etapem rekultywacji jest z reguły oczyszczanie kąpielisk jeziornych. Dzięki naszym metodom jesteśmy w stanie ograniczyć dopływ pierwiastków biogennych, a następnie je usunąć, ponieważ są one szkodliwe dla ludzi i środowiska.

Aby uzyskać najlepsze efekty rekultywacji, potrzeba ścisłej współpracy zarówno społeczeństwa jak i władz lokalnych. Dlatego tak ważna jest eko-edukacja, mająca na celu uświadomić, w jak poważnej sytuacji jest polska gospodarka wodna.

W procesie rekultywacji dążymy do tego, aby wyeliminować główne przyczyny pogarszające stan zbiornika. W tym celu monitorujemy zbiorniki i utrzymujemy pożądany efekt np. poprzez biomonitoring. Oczyszczanie jezior metodami naturalnymi jest mniej inwazyjne dla środowiska, ponieważ zanieczyszczenia są utylizowane przez organizmy wodne w samym zbiorniku.

Dzięki rekultywacji:

  • sprawiamy, że kąpieliska są bezpieczne;
  • zwiększamy liczbę ujęć czystej wody;
  • przywracamy jeziorom ich naturalny stan.

W Polsce tylko 5% wód jest klasyfikowanych jako wody oligosaprobowe, czyli czyste, a aż 14% to wody nieodpowiadające normom.

%

wody czyste

%

wody nieodpowiadające normom

Naturalne metody oczyszczania

Na zmianę trofii jeziora wpływają działania, które odbywają się bezpośrednio w zbiorniku. Istnieje możliwość usunięcia zanieczyszczeń z dna zbiornika za pomocą maszyn, ale wiąże się to z wysokimi kosztami, a utylizacja zanieczyszczeń może być toksyczna dla środowiska naturalnego. Natomiast czyszczenie zbiorników za pomocą filtrów mechanicznych jest czasochłonne (zwłaszcza w przypadku większych zbiorników).

Oczyszczanie jezior metodami naturalnymi jest o wiele mniej inwazyjne dla środowiska, a zanieczyszczenia są utylizowane przez organizmy wodne w samym zbiorniku. Dzięki temu przyspieszony proces eutrofizacji zbiorników zostanie ograniczony. Tym samym zyskamy bezpieczne kąpieliska, zwiększymy liczbę ujęć czystej wody i przywrócimy jeziorom ich naturalny stan, przyjazny dla fauny wodnej i dla człowieka.